DijitalMagazin.Net

20 Eylül, Çarşamba

Güncelleme:11:49

Dosya Konu Maddenin 4. Hali Plazma
Üye OlÜye Giriş

Maddenin 4. Hali Plazma

Makale içeriği

  1. Maddenin 4. Hali Plazma (bulunduğunuz sayfa)
  2. Plazma Televizyonlar
  3. Plazma Ekran Teknolojisi Nedir?
  4. LCD Ekran Teknolojisi Nedir?

PlazmaMaddenin herkes tarafından bilinen üç hali vardır. Bunlar katı, sıvı ve gazlardır. Geride bıraktığımız son on yıldır bu bilgi yerini, maddenin dört halden oluştuğuna bırakmıştır. Kim bilir belki maddenin bilmediğimiz halleri de önümüzdeki günlerde keşfedilebilir. Artık maddenin bilen dört hali vardır. Bunlar katı, sıvı, gaz ve plazma halleridir. Gazlar plazma hale iki yöntemle dönüştürülürler birincisi elektrik akımıyla ikincisiyse ısıtılarak. Eğer sizde maddenin plazma halini görmek istiyorsanız elinize bir kibrit alın ve yakın gördüğünüz alev maddenin plazma halidir. Plazma kibritteki alev sıcaklığıyla oluşabildiği gibi güneş sıcaklığında olduğu gibi milyonlarca santigrat dereceye kadar ulaşabilir.

Gaz halindeki maddeyi çok yüksek sıcaklara ısıtırsanız, enerji alanı elektronlar çekirdeklerinden kurtulur ve gaz plazma hâline geçer. En basit haliyle plazma bu şekilde oluşur. Sıcaklık güneş çekirdeğindeki gibi yüksek olursa, atomlar tüm elektronlarını kaybetmiş hâlde bulunabilirler. Bizim günlük hayatımızda kullandığımız alev nispeten düşük sıcaklıktadır. Nispeten düşük olan bu sıcaklığı da günlük ihtiyaçlarımızı gidermek için kullandığımızı da belirtmeden geçmeyelim. Plazmayı etrafından eşit miktarda soğutursak plazmanın kesiti küçülür, böylece enerji yoğunluğu, dolayısıyla sıcaklığı artar. Bu durumda rengi mavi görünür. Bu hâdiseye "termik sıkıştırma" adı verilir, arkı sıkıştırmak için kaynak işleminde de bu duruma tanık olabiliriz. Maddenin plazma hali elektriksel iletkenliğe sahiptir. Bu özelliğinden faydalanarak birçok cihaz geliştirilmiştir. Bunlardan bir tanesi gaz emniyetli sobalardır. Bu sobalar yanarken alevin içerisinden elektrik akımı geçirilir. Bu elektrik akımı sobanın gaz pompasını çalıştırır. Alev herhangi bir sebeple sönerse akım geçmeyeceğinden gaz otomatik olarak kesilmiş olur. Bilinmesi gereken önemli bir unsurda birim hacimdeki parçacık yoğunluğu da plazmanın özelliklerindendir. Sıcaklığı yüksek olsa da, yoğunluğu düşük bir plazma fazla enerji yaymaz. Kâinatın boşluk diyebileceğimiz madde yoğunluğu çok düşük olan bölgelerindeyse, sıcaklık 3 Kelvin yani -270 derece kadardır. Highslide JS
Maddenin plazma halini yıldırımda da görmemiz mümkündür. Yıldırım örneğine bakarak plazma hâlini gaz hâlinden ayıran önemli özellikleri hemen görebiliriz. Bunlar çok yüksek sıcaklık ve elektrik iletkenliğidir. Bütün maddelerin gaz hâli yalıtkan olduğu hâlde, plazma hâli elektriği son derece iyi iletir. Hatta bu iletkenlik katı iletkenlerden de daha iyidir, çünkü plazma hâli tamamen serbest elektronlara sahiptir. Yıldırım, bu olağanüstü özellikleri ile günlük hayatımızda kullandığımız flüoresan ve neon lâmbalarına ve metallerin kaynak edilmesinde kullandığımız elektrik arkına ilham kaynağı olmuştur. Son olarak, ark oluşması, yani plazma hâli ile elektrik boşalması oluşabilmesi için gereken "delinme gerilimi" miktarına bir örnek verelim: Bu değer 1 cm hava aralığı için 30.000 Volttur. Ancak lâmbalarda daha düşük delinme gerilimine sahip neon, cıva buharı gibi gazlar kullanılır.

Kâinattaki toplam madde miktarının % 99'unun plazma hâlinde olduğu sanılmaktadır. Yıldızlar, nebulalar ve yıldızlararası uzay plazma hâlindeki maddeden oluşur.

Hayatımızın Kaynağı Güneş

Highslide JS Plazmaya örnek verilebilecek en güzel kaynak hayatımızı sürdürebilmemiz için şart olan güneştir. Devasal boyuttaki plazma küresinin çekirdeğindeki 15 milyon K'lik sıcaklık ve kurşundan 11 kat daha fazla olan yoğunluk, termonükleer reaksiyonların gerçekleşmesini sağlar. Olaşan reaksiyonlarda hidrojen çekirdekleri birleşerek helyum çekirdeklerine dönüşür ve muazzam bir enerji açığa çıkar. Hayatın devamını sağlayan güneşin sıcaklığı ancak 6.000K’dir. Bu tabakada yer alan korona adı verilen güneş tacının 2 milyon K'lik sıcaklığının sebebi ise tam anlaşılamamıştır. Düşük yoğunlukta olduğu için bu tabakanın sıcaklık etkisi çok değildir. Bu tabakanın yoğunluğu ışıkküre gibi yüksek olsaydı dünyada yaşam mümkün olmazdı. Yine güneşten kopup gelen elektrik yüklü parçacıkların, dünya atmosferine yapabileceği muhtemel etkiler dünyanın manyetik alanı tarafından önlenmiştir. Manyetosfer adı verilen bu manyetik alan, güneşin oluşturduğu yüklü parçacıkların kutup bölgelerine doğru itilmesini sağlar. Kutuplarda aurora adı verilen ışımalara sebep olan olayda bundan ibarettir. Aurora yeryüzünden yaklaşık 200 km yüksekte oluşurlar ve sıcaklıkları birkaç yüz derecedir. Güneş etkinliğinin yüksek olduğu günlerde telsiz ve radyo gibi haberleşme yöntemlerinin etkisini kaybettiğini örneklersek manyetosferin önemini daha iyi anlarız. Manyetosfer örneği plazmanın bir özelliğini daha ortaya koyar ki bu da plazmaya manyetik veya elektrik alanı ile etki edilebilmesidir. Plazma yıldırımda veya kaynak arkında olduğu gibi elektrik akımı oluşturuyorsa, etrafında bir manyetik alan oluşacaktır. Bu manyetik alana yabancı bir manyetik alanla tesir edilebilir. Böylece plazmaya etkiyen kuvvetin yönü değiştirilebilir. Bu etki termik sıkıştırmada olduğu gibi tüm çevresinden yapılarak plazmanın kesitini küçültmek de mümkündür. Böylece plazmanın sıcaklığı artırılmış olur ki, çekirdek füzyonu reaktörlerinde bu yolla 250 milyon K'lik bir sıcaklığa erişilmiştir. Ancak bu reaktörlerde yeterli parçacık yoğunluğuna ulaşılamadığından, henüz hidrojeni helyuma çevirmek ve enerji üretmek mümkün olmamıştır. Eğer bu yolla enerji üretmek mümkün olursa, yakıt olarak deniz suyunda oldukça bol bulunan ağır su kullanılacak ve böylece dünya üzerindeki enerji ihtiyacı temiz bir şekilde ucuz olarak karşılanabilecektir. Ayrıca termonükleer tepkime hidrojen bombasında olduğu gibi yok edici bir gayeye değil, insanların mutluluğuna hizmet etmiş olması doğayla uyum içinde yaşamamıza imkân sunar.

 

Sayfa 1 / 4



Daha kaliteli yorumlar için sadece üyelerimizin yorum yazabilmesine izin verilmektedir. Kolayca sitemize üye olup bu sağlıklı topluluğa siz de katılabilirsiniz. DijitalMagazin'e hoş geldiniz.

Sitemize üye olmak için buraya tıklayın.